Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội bàn cách nâng giá trị nông sản Việt

Theo một chuyên gia nông nghiệp kỳ cựu, giá trị nông sản Việt Nam có thể được nhân lên nếu gắn sản phẩm với văn hóa, ký ức và trải nghiệm của vùng đất sản sinh ra nó, thay vì chỉ dừng ở chất lượng nguyên liệu.

Quan điểm này được ông Lê Minh Hoan – nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn – chia sẻ tại hội thảo “Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới” ngày 16/10, trong chuỗi sự kiện do Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) phối hợp UBND tỉnh Gia Lai tổ chức hai ngày 16-17/10, hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia 2026. Chương trình hướng tới nâng tầm nông sản qua ẩm thực, thương hiệu và sức sáng tạo của điện ảnh, truyền hình, nội dung số, qua đó quảng bá bản sắc, hút du khách và tạo sinh kế cho người dân địa phương.

Theo ông Hoan, sức hấp dẫn của món ăn không chỉ ở nguyên liệu hay cách chế biến, mà còn ở cảnh vật, ký ức, nếp sống và tình cảm con người nơi món ăn ra đời. Câu chuyện về vùng đất, người làm ra sản phẩm và trải nghiệm từng có mới là điều khiến thực khách nhớ và muốn quay lại. Nhờ đó, nông dân có thêm cơ hội làm du lịch, kể câu chuyện về sản phẩm, giúp du khách hiểu rõ nguồn gốc và tiếp tục mua hàng sau chuyến đi.

Tuy vậy, ông nhấn mạnh câu chuyện hay không thể thay thế chất lượng thực sự; truy xuất nguồn gốc chỉ có ý nghĩa khi thông tin minh bạch, còn chất lượng ổn định cùng chữ tín mới giữ chân khách lâu dài. Với Gia Lai, những câu chuyện về người trẻ về quê lập nghiệp, gia đình giữ món ăn truyền thống hay nghệ nhân truyền nghề có thể trở thành chất liệu quảng bá, kết nối nông sản với du lịch.

Mô hình “mỗi gia đình một khả năng sáng tạo”

Ông Hoan lưu ý kết nối không đồng nghĩa nhồi nhét nhiều điểm tham quan vào một lịch trình, mà du khách cần thời gian gặp gỡ người dân, tìm hiểu đời sống bản địa. Cộng đồng cũng cần được quyết định giá trị văn hóa nào có thể chia sẻ và quyền lợi khi tham gia làm du lịch.

Tham khảo kinh nghiệm Thái Lan, ông gợi ý Gia Lai nghiên cứu mô hình mỗi gia đình phát huy một thế mạnh: người lớn tuổi chọn giống, chăm cây, nấu món truyền thống; người trẻ chụp ảnh, dựng video, bán hàng trực tuyến hoặc thiết kế trải nghiệm cho khách. Chính quyền, hợp tác xã, trường học, doanh nghiệp có thể phối hợp đào tạo, thử nghiệm sản phẩm, kết nối đầu ra. Theo ông, đào tạo thôi chưa đủ, người dân còn cần vốn, thị trường, cơ hội hợp tác, và nghệ nhân truyền nghề cần được trả công xứng đáng.

Để tránh dàn trải, ông đề xuất chọn một vùng nguyên liệu, một nhóm sản phẩm cùng một số hộ dân, hợp tác xã, doanh nghiệp thử nghiệm trong 90 ngày: khảo sát nhu cầu, tìm đối tác; phát triển món ăn, quà tặng, trải nghiệm; rồi thử nghiệm, lấy phản hồi điều chỉnh. “Thị trường cần bước vào từ đầu mùa vụ, chứ không đợi đến cuối mùa mới đi tìm đầu ra”, ông Hoan nhấn mạnh.

Hiệu quả cần đo bằng thu nhập người dân, số hợp đồng tái ký, tỷ lệ khách quay lại, cơ hội cho người trẻ và khả năng giữ bản sắc địa phương – mô hình chỉ tăng doanh thu nhưng để cộng đồng gánh rủi ro sẽ khó bền vững.

Nguồn: Dân trí